Veel­ge­stel­de vra­gen

Alge­meen

Zwan­ger­schap, beval­ling en borst­voe­ding

Immu­ni­teit en sero­lo­gi­sche dia­gnos­tiek

PCR dia­gnos­tiek

Infec­tie­pre­ven­tie­maat­re­ge­len en per­soon­lij­ke bescher­mings­mid­de­len

1. Wan­neer is een pati­ënt niet meer besmet­te­lijk?

Dit is onbe­kend. Het is waar­schijn­lijk zo dat besmet­te­lijk­heid lan­ger duurt bij ern­sti­ger ziek zijn. Voor mil­de ziek­te, bij­voor­beeld per­so­neel in de zorg, wordt vaak ‘24 uur klach­ten­vrij’ aan­ge­hou­den. Voor ern­sti­ger ziek­te, bij­voor­beeld opge­no­men pati­ën­ten, één week klach­ten­vrij.

2. Is het bekend of men­sen als ze alleen reuk- en smaak­ver­lies heb­ben, besmet­te­lijk zijn?

Waar­schijn­lijk wel, ook asymp­to­ma­ti­sche per­so­nen kun­nen besmet­te­lijk zijn.

3. Zijn pati­ën­ten met alleen gas­tro-intes­ti­na­le symp­to­men net zo besmet­te­lijk als pati­ën­ten met lucht­weg­klach­ten?

Waar­schijn­lijk niet. Van feces is nog geen besmet­te­lijk­heid aan­ge­toond. Besmet­te­lijk­heid via res­pi­ra­toi­re rou­te is gecor­re­leerd met ernst symp­to­men (zie ook vraag 1 en 2)

4. Hoe lang kan het virus bui­ten het lichaam ‘over­le­ven’, bij­voor­beeld op opper­vlak­ten?

Dit is erg afhan­ke­lijk van de omstan­dig­he­den. Het is moei­lijk vast te stel­len of het virus nog echt besmet­te­lijk is. Maar van­af opper­vlak­ten is het moei­lijk om bij goe­de hand­hy­gi­ë­ne, een slijm­vlies te besmet­ten.

5. Ben je in de tus­sen­fa­se ook besmet­te­lijk als er een bifa­sisch ver­loop is?

Goe­de vraag, onbe­kend. Waar­schijn­lijk wel.

1. Aan­wij­zin­gen voor over­dracht van COVID-19 aan foe­tus?

Nee

2. Is er vol­doen­de onder­zoek gedaan om te kun­nen con­clu­de­ren dat er geen aan­wij­zin­gen zijn voor con­ge­ni­ta­le afwij­kin­gen?

Is in ieder geval nog nooit gezien en ook om meer­de­re rede­nen onwaar­schijn­lijk, bij­voor­beeld omdat het virus nor­maal geen vire­mi­sche fase door­maakt en dus ook niet via de cir­cu­la­tie bij de pla­cen­ta komt.

3. Zijn de neo­na­ten toch de groep kin­de­ren at risk m.a.w. pre­va­len­tie jon­ger dan 1 jaar, gro­ter is dan in ande­re leef­tijds­groe­pen?

Niet spe­ci­fiek ern­sti­ge ziek­te beschre­ven, het lijkt met name de groep pre­ma­tu­ren met mor­bi­di­teit, wel­ke deze altijd kent, ook bij niet COVID-19 moe­ders.

4. Waar moet op wor­den gelet als de baby gebo­ren is? Dit in ver­band met het besmet­tings­ri­si­co zodra de baby gebo­ren is?

Advies als moe­der klach­ten heeft: tij­dens ver­zor­ging (bui­de­len, voe­ding, ver­scho­nen etc.) om hand­schoe­nen te dra­gen en even­tu­eel indien beschik­baar, een mond­neus­mas­ker op. Aller­be­lang­rijk­ste is goe­de hand­hy­gi­ë­ne.

5. Hoe gaat het tes­ten van zwan­ge­ren met klach­ten? Via wel­ke instan­tie?

Een rou­te kan zijn via de huis­arts, de SEH van het zie­ken­huis of afna­me door een ver­los­kun­di­ge, indien deze zich daar­toe bekwaam voelt. Dit ver­schilt ech­ter per regio, dus vraag het laag­drem­pe­lig bij het zie­ken­huis na.

6. Moe­ten we geen bio­me­trie echo’s doen bij hoogst­waar­schijn­lijk COVID-19 Pos zwan­ge­ren die niet zijn getest?

Biometrie-echo’s die­nen altijd vol­gens nor­maal sche­ma te wor­den uit­ge­voerd. Voor waar­schijn­lij­ke geval­len is geen afwij­kend beleid gefor­mu­leerd. Over­leg bij twij­fel, met de twee­de lijn.

7. In actie­ve fase van besmet­ting borst­voe­ding?

Ja, is vei­lig.

8. Wat is het risi­co voor de neo­naat onder 6 weken, als oude­re broer/zus weer naar kinderopvang/school gaat?

Besmet­tings­kans neemt uiter­aard toe, maar geen spe­ci­fiek risi­co.

9. Wat is het advies qua werk­zaam­he­den voor zorg­ver­le­ners die zwan­ger zijn, gezien het feit dat res­pi­ra­toi­re virus­sen meer mater­na­le risico’s geven op com­pli­ca­ties?

In prin­ci­pe mogen alle werk­zaam­he­den plaats­vin­den, mits pre­ven­tie­ve maat­re­ge­len in acht wor­den geno­men. Zwan­ge­ren lij­ken niet een gro­ter risi­co op infec­tie of op com­pli­ca­ties te heb­ben. Wel is er een advies om zwan­ge­ren boven de 24–28 weken, werk­zaam in zie­ken­hui­zen, indien moge­lijk, in te zet­ten op niet hoog-risi­co afde­lin­gen (COVID19/ afd. SEH en IC). Maar hier­bij wordt ook de kant­te­ke­ning gemaakt, dat indien nood­za­ke­lijk, dit wel kan met pre­ven­tie­ve maat­re­ge­len zoals die ook voor ande­re zorg­ver­le­ners gel­den.

1a. Wat is er nu bekend over de wij­ze van ver­sprei­ding?

Voor­al res­pi­ra­toir met drup­pel­tjes (dus bin­nen 1,5m)

1b. Kan er her­be­smet­ting plaats­vin­den (door moge­lij­ke muta­tie) en zo ja, is het ver­loop dan mil­der?

Dat is nog niet bekend maar wel waar­schijn­lijk.

2a. Geeft door­ge­maak­te infec­tie immu­ni­teit en zo ja, voor hoe­lang?

Dat is nog onbe­kend, ver­moe­de­lijk wel eni­ge bescher­ming maar wel­licht niet levens­lang.

2b. Tot hoe­lang na het opknap­pen zijn anti­stof­fen aan­toon­baar?

Onbe­kend.

3. Stand van zaken immu­ni­teit? Kun­nen we al anti­stof­fen bepa­len en wat zegt de uit­slag?

Zie pre­sen­ta­tie.

4a. Indi­ca­tie en wan­neer immuun­res­pons zicht­baar is?

Indi­ca­tie is nu voor­al epi­de­mi­o­lo­gisch (ver­sprei­ding in bevol­king) en in min­de­re mate beves­ti­gen van ern­stig zie­ke pati­ën­ten met nega­tie­ve PCR.

4b. Wat zegt het over immu­ni­teit?

Wat het zegt over de immu­ni­teit is nog onbe­kend.

5. Kunt u iets ver­tel­len over IgG, IgM en IGa

In acu­te fase (en voor­al pri­mo-infec­tie) met name IgM en IgA, IgG komt later op en blijft lan­ger.

6. Hoe zit het met de BCG- vac­ci­na­tie en immuun­res­pons?

Er zijn ver­schil­len­de publi­ca­ties dat de case fata­li­ty voor COVID-19 lager is in lan­den met stan­daard BCG- vac­ci­na­ties. Dit is met name een epi­de­mi­o­lo­gi­sche asso­ci­a­tie. Over het wer­kings­me­cha­nis­me is wei­nig bekend. Moge­lijk leidt BCG- vac­ci­na­tie tot epi­ge­ne­ti­sche ver­an­de­rin­gen in de mono­cy­ten, met daar­door een effec­tie­ve­re reac­tie van het  immuun­sys­teem op virus­in­fec­ties.   

7a. In hoe­ver­re is er onder­zoek naar T‑cel geme­di­eer­de immuun­res­pons (CD8) ?

 Het is moge­lijk om bij (80%) van de pati­ën­ten met actie­ve COVID-19 SARS-COV2 CD4 T‑cellen aan te tonen. Hun rol bij het doden van het virus is nog onvol­doen­de onder­zocht. De cor­re­la­tie tus­sen de aan­we­zig­heid van T‑cellen en anti­stof­fen is nog niet dui­de­lijk.

7b. In hoe­ver­re is een nega­tie­ve sero­lo­gie bewij­zend voor een niet-immuun­res­pons?

Hier­over is nog onvol­doen­de infor­ma­tie.

8. Als je anti­stof­fen tegen één van de ande­re coro­na­vi­rus­sen hebt, zou je dan ook (deels) beschermd kun­nen zijn?

Inte­res­san­te gedach­te. Zou kun­nen, maar is niet waar­schijn­lijk dat het kli­nisch erg rele­vant bescher­ming is.

9. Met betrek­king tot kruis­re­ac­ties. Hoe zit dat anders­om? Bij de aller­eer­ste vac­ci­na­tie ble­ken men­sen die een besmet­ting met koe­pok­ken door­ge­maakt had­den, immuun tegen small­pox. Is dit ook moge­lijk bij men­sen die een ande­re vorm van Coro­na­vi­rus infec­tie heb­ben door­ge­maakt c.q. dat die reeds immu­ni­teit tegen Sars-Cov‑2 heb­ben?

Zie vraag 8: zou kun­nen, maar is niet waar­schijn­lijk dat het kli­nisch erg rele­van­te bescher­ming is.

1. Hoe betrouw­baar is de hui­di­ge COVID-19 test? Wat als er 2x een nega­tie­ve test is? Feces­test?

Betrouw­baar­heid hangt bij PCR voor­al af van het moment in ziek­te (vol­doen­de aan­we­zig­heid symp­to­men) en van kwa­li­teit afna­me. Feces is bij maar een min­der­heid van de pati­ën­ten posi­tief, zou toe­ge­voeg­de waar­de kun­nen heb­ben bij 2x nega­tie­ve keels­wab.

2a. Hoe­lang blijft de PCR test posi­tief bij een gene­zen coro­na pati­ënt?

PCR kan lang posi­tief blij­ven (dit hoeft zeker niet te bete­ke­nen dat pati­ënt nog besmet­te­lijk is)

2b. Hoe betrouw­baar is de sero­lo­gie test en wan­neer kun­nen we dat aan­vra­gen?

Sero­lo­gie: nog niet erg betrouw­baar, zie pre­sen­ta­tie.

3a. Welk per­cen­ta­ge van nega­tie­ve test uit­sla­gen is ‘vals’?

% fout-nega­tie­ven bij PCR is waar­schijn­lijk 3–5%.

3b. Iemand met COPD heeft altijd al een hoest, hoe klach­ten­vrije peri­o­de bepa­len? Zin­vol om COVID-19 test te her­ha­len?

Klach­ten­vrije peri­o­de is inder­daad sub­jec­tief. Geen spe­ci­fie­ke symp­to­men meer (koorts, niet-beken­de hoest, neus­ver­koud­heid) Ja, bij seri­eu­ze ver­den­king en zeker als symp­to­men dui­de­lij­ker wor­den

4. Graag een over­zicht van wel­ke soor­ten diagnostiek/testen in wel­ke popu­la­tie en bij wel­ke vraag­stel­ling past

Voor pati­ën­ten dia­gnos­tiek is in fei­te alleen nog PCR aan­ge­we­zen.

5a. Kan je bij een asymp­to­ma­ti­sche pati­ënt een PCR test doen?

Het kan wel, maar nega­tie­ve uit­slag zegt dan niet zoveel.

5b. Kan een pati­ënt bij aan­vang van klach­ten met­een wor­den getest?

Het liefst even wach­ten tot klach­ten echt dui­de­lijk zijn voor maxi­ma­le sen­si­ti­vi­teit (of des­noods her­ha­len indien nega­tief)

6. Is er al bekend wan­neer wij tes­ten op IgG/IgM anti­stof­fen kun­nen gaan aan­vra­gen?

Bin­nen enke­le weken beschik­baar, maar daar­mee nog niet geschikt voor doel­groep “niet-ern­stig zie­ke men­sen die wil­len weten of ze het gehad heb­ben” Heeft voor­al waar­de voor men­sen die ern­stig ziek zijn geweest zon­der bewe­zen COVID-19.

7. Snel­tes­ten IgM/IgG zin­vol of niet en is er een pro­to­col ?

Snel­tes­ten zijn (nog) slech­ter dan “gewo­ne” sero­lo­gie (ELISA)

8. Is er een sero­lo­gi­sche test voor bepa­ling anti­stof­fen tegen COVID-19?

Erg veel al op de markt, maar geen bewe­zen betrouw­ba­re tests.

9. Wel of geen nasop­ha­rynx? Her­tes­ten indien nega­tief? En wan­neer dan?

Nasop­ha­rynx (met keel) heeft de voor­keur maar is niet altijd haal­baar. Bij men­sen met dui­de­lij­ke symp­to­men is een keels­wab alleen accep­ta­bel als “second best”.

10a. Hoe betrouw­baar is op dit moment de anti­stof­fen­test om aan te tonen of iemand COVID-19 door­ge­maakt heeft?

Zie vraag 6

10b. Wan­neer zou­den we bij onze pati­ën­ten deze test kun­nen afne­men?

Zie vraag 3

10c. Hoe betrouw­baar is een keel/ neus swab eigen­lijk in het aan­to­nen van de aan­we­zig­heid van een COVID-19 infec­tie? Spe­ci­aal COVID PCR afna­me mate­ri­aal of kan het ook met de gebrui­ke­lij­ke afna­me mate­ri­a­len?

Kan ook met de mees­te gebrui­ke­lij­ke afna­me­ma­te­ri­a­len, kan ech­ter per labo­ra­to­ri­um enigs­zins ver­schil­len.

11. Mag je de kweek­stok ook in het buis­je laten? Waar­om wordt het stok­je niet afge­bro­ken en ach­ter­ge­la­ten in het medi­um?

Kweek­stok graag alleen ach­ter­la­ten bij stok­jes met breuk­rand (dan zet de stok zich vast in de dop als deze wordt dicht­ge­draaid). Als de swab los in de buis zit kan er geen vloei­stof uit­ge­zo­gen wor­den.

1. Wan­neer / onder wel­ke omstan­dig­he­den, wel­ke bescher­mings­ma­te­ri­a­len gebrui­ken?

Zie pre­sen­ta­tie

2. Voor het geval van asymp­to­ma­ti­sche COVID-19 pati­ën­ten, bij geen klach­ten: dan al PBM’s inzet­ten? Wat is het advies?

In prin­ci­pe niet, behou­dens een spe­ci­fie­ke situ­a­tie met ster­ke ver­den­king door bv. bewe­zen con­tact met COVID-19 pati­ënt.

3. Hoe lang moet de pati­ënt klach­ten­vrij zijn voor­dat je geen PBM meer hoeft te gebrui­ken? Wan­neer kan een pati­ënt uit iso­la­tie?

Zie blok ‘alge­meen’ vraag 1

4. Pati­ënt is COVID-19 posi­tief en heeft na 14 dagen nog hoest­klach­ten. Is hij nog een besmet­tings­ge­vaar? PBM gebrui­ken?

Hoes­ten kan lang duren. Als dit al mini­maal 7 dagen de eni­ge klacht is het wel­licht vei­lig. Hangt uiter­aard wel af van spe­ci­fie­ke omstan­dig­he­den (echt alleen  hoes­ten, mis­schien ook al bekend met pre-exis­ten­te klach­ten?)

5. Wat is een goe­de per­soon­lij­ke bescher­ming voor de JGZ prak­tijk (1,5 m afstand niet altijd moge­lijk, bv vac­ci­ne­ren) Is deze bescher­ming ook vol­doen­de voor de “hoog risi­co groep”?

JGZ is een cate­go­rie die (nog) niet in de richt­lijn staat. Wel­licht het bes­te om de advie­zen te vol­gen voor een cate­go­rie zorg­ver­le­ners, die de mees­te gelij­ke­nis met de JGZ heeft.

6. In hoe­ver­re is de 24 uur klach­ten­vrij nog een goe­de lei­draad voor werk­her­vat­ting?

Is een arbi­trai­re keu­ze. Er is nog wei­nig weten­schap­pe­lij­ke onder­bou­wing voor wel­ke peri­o­de dan ook.

7. Aero­sol zou moge­lijk “air bor­ne” lan­ger infec­ti­eus zijn?

Ja maar COVID-19 lijkt niet over te dra­gen via aero­so­len.

Dis­clai­mer

De infor­ma­tie in dit docu­ment is met de grootst moge­lij­ke zorg­vul­dig­heid samen­ge­steld, maar kan des­on­danks onvol­ko­men­he­den bevat­ten.
Daar­om kun­nen er aan de inhoud van dit docu­ment geen rech­ten wor­den ont­leend. RHMDC kan niet aan­spra­ke­lijk wor­den gesteld voor scha­de als gevolg van gebruik van de infor­ma­tie.